Touchpad (gładzik) to wbudowane urządzenie wskazujące laptopa zastępujące mysz komputerową. Umożliwia sterowanie kursorem na ekranie przez ślizganie palca po gładkiej powierzchni czujnikowej, a jego dodatkowe strefy i przyciski zastępują klawisze myszy. W nowoczesnych laptopach touchpad obsługuje gesty wielodotykowe, haptyczny feedback i precyzyjne sterowanie.
Znajomość zasady działania touchpada pomaga zrozumieć, dlaczego ulega awarii i jak diagnozować problemy – zarówno sprzętowe, jak i programowe. Touchpad to jeden z częściej serwisowanych komponentów laptopa.
Technologia touchpada – jak wykrywa dotyk
Nowoczesne touchpady laptopów używają technologii pojemnościowej (capacitive): pod powierzchnią touchpada rozmieszczona jest siatka elektrod tworzących matrycę wierszy i kolumn. Palec użytkownika (jako przewodnik elektryczny) zmienia pojemność elektryczną w miejscu dotyku – układ sterujący touchpadem wykrywa te zmiany i oblicza pozycję XY. Wielodotykowe touchpady wykrywają wiele jednoczesnych punktów kontaktu przez jednoczesne skanowanie wielu komórek matrycy. Precyzja pozycjonowania wynosi zazwyczaj 0,1–0,2 mm w nowoczesnych touchpadach.
Rodzaje touchpadów w laptopach
Typy touchpadów stosowanych w laptopach: touchpad z oddzielnymi przyciskami (starsze modele) – klawisze lewy/prawy nad lub pod touchpadem, ClickPad (bez oddzielnych przycisków) – cała powierzchnia touchpada jest jednym przyciskiem, kliknięcie przez nacisk na dolną krawędź, Precision Touchpad (Microsoft) – zaawansowany touchpad spełniający wymagania Microsoft dla systemu Windows 11, Haptic Touchpad (MacBook, HP, Dell XPS) – bez mechanicznego kliknięcia, feedbck haptyczny przez silnik wibracyjny, Force Touch (Apple MacBook) – touchpad mierzący siłę nacisku, różne akcje dla lekkiego i mocnego naciśnięcia.
Sterowniki touchpada – Synaptics, ELAN, Alps
Touchpad laptopa obsługiwany jest przez sterownik programowy: Synaptics (teraz część Broadcom) – najpopularniejszy producent modułów touchpada, sterownik "Synaptics SMBus TouchPad", ELAN Microelectronics – drugi producent, sterownik "ELAN PS/2 Port Touchpad" lub "ELAN Precision Touchpad", Alps Electric – starszy producent, rzadziej spotykany w nowych modelach, Microsoft Precision Touchpad driver – zamiast sterowników producenta, dla zgodnych touchpadów obsługiwanych bezpośrednio przez Windows 11. Problemy ze sterownikiem touchpada są często przyczyną "dziwnego" zachowania kursora lub braku gestów.
Gesty wielodotykowe touchpada
Standardowe gesty touchpada Precision Touchpad w Windows 11: jedno palec – ruch kursora, dwukrotne stuknięcie = kliknięcie, dwa palce – scroll (górę/dół/lewo/prawo), szczypanie – zoom in/out, dwa palce stukniecie = prawoklik, trzy palce – przesunięcie = przełączenie okien, trzy palce stuknięcie = Cortana/wyszukiwanie, cztery palce – przełączanie wirtualnych pulpitów, trzy palce góra/dół = przełączanie widoku Task View. Gesty mogą być konfigurowane w Ustawieniach Windows > Bluetooth i urządzenia > Touchpad. Awaria konkretnych gestów (przy sprawnym kursorze) to zazwyczaj problem ze sterownikiem, nie sprzętem.
