Przepięcie elektryczne – spowodowane wyładowaniem atmosferycznym, awarią instalacji elektrycznej lub wadliwym zasilaczem – to jeden z najgroźniejszych scenariuszy dla układu LAN/PHY. Napięcie impulsowe może wniknąć do laptopa przez kabel Ethernet (jako antena) lub przez zasilacz i w ułamku sekundy zniszczyć chip sieciowy, przepalając jego wewnętrzne struktury krzemowe. Po takim zdarzeniu karta LAN przestaje być widoczna w systemie.
Serwis laptopów przy Alei Stanów Zjednoczonych 72 w Warszawie naprawia układy LAN/PHY uszkodzone przez przepięcia. Diagnostyka obejmuje ocenę skali uszkodzenia elektrycznego, identyfikację spalonych komponentów i wymianę chipa PHY – najczęściej jedyną skuteczną metodę naprawy po przepięciu.
Ścieżki przepięcia do chipa LAN
Kabel Ethernet (RJ-45) jest de facto anteną na długości kilku do kilkudziesięciu metrów. Wyładowanie atmosferyczne w sąsiedztwie powoduje indukowanie napięcia do 1000 V na kablu, które przez złącze RJ-45 trafia bezpośrednio na piny wejściowe chipa PHY. Układ ochrony na chipie (TVS i varistory) może nie być wystarczający przy silnym wyładowaniu. Przepięcie z zasilacza uszkadza chip przez szynę zasilania 3,3 V lub 1,05 V.
Objawy uszkodzenia przez przepięcie
Charakterystyczne: natychmiastowy i trwały brak karty LAN po zdarzeniu przepięciowym (burza, awaria zasilania). Karta całkowicie znika z Menedżera Urządzeń. W odróżnieniu od degradacji termicznej czy upadku – nie ma fazy przejściowej ze sporadycznym działaniem. W ciężkich przypadkach widoczny jest zapach spalenizny lub czarne ślady na PCB w okolicach gniazda RJ-45.
Diagnostyka po przepięciu
Technik wstępnie ocenia zakres uszkodzeń elektrycznie: sprawdza bezpieczniki zasilania płyty (poliswitch), elementy ochrony przepięciowej na wejściu RJ-45 (TVS diody D1, D2), kondycję chip PHY pod mikroskopem (widoczne przebarwienia, fizyczne uszkodzenie die). Mierzy rezystancję i napięcia na padach zasilania chipa. Jeśli inne elementy ochronne są spalone, wymienia je razem z chipem PHY.
Naprawa po przepięciu
Chip PHY uszkodzony przez przepięcie jest zazwyczaj nieodwracalnie zniszczony (przepalony die) i wymaga wymiany na nowy. Przed wymianą technik rekonstruuje ścieżki sygnałowe i pady PCB, jeśli przepięcie spowodowało uniesienie padów lub delaminację płyty. Wymienia też uszkodzone elementy ochronne (TVS, varistory), by zapobiec kolejnemu uszkodzeniu.
Zabezpieczenie przed kolejnymi przepięciami
Po naprawie doradzamy stosowanie filtrów przeciwprzepięciowych na kablu Ethernet (np. mediakonwerter z separacją galwaniczną) i zasilaczy UPS. Serwis przy Alei Stanów Zjednoczonych 72 w Warszawie naprawia LAN po przepięciu z gwarancją do 12 miesięcy i fakturą VAT. Zapraszamy z Pragi-Południe i całej Warszawy.
