BIOS/UEFI wyposażony jest w szereg narzędzi diagnostycznych, które pomagają zidentyfikować problemy sprzętowe jeszcze przed załadowaniem systemu operacyjnego. Kody POST, sygnały dźwiękowe, LEDy diagnostyczne i wbudowane testy sprzętu są pierwszą linią diagnozy przy problemach z uruchomieniem komputera. Umiejętność ich interpretacji może zaoszczędzić czas i pieniądze przy diagnozowaniu awarii.
W tym artykule opisujemy dostępne narzędzia diagnostyczne BIOS/UEFI i wyjaśniamy, jak interpretować sygnały błędów generowane przez firmware.
Kody POST i wyświetlacz diagnostyczny
Nowoczesne płyty główne wyższej klasy (ASUS ROG, MSI MEG/MPG, Gigabyte Aorus, ASRock Taichi) posiadają dwucyfrowy wyświetlacz hexadecymalny (Q-Code, Dr. Debug, Post Status Checker) pokazujący aktualny etap POST. Kody są specyficzne dla producenta: np. na płytach ASUS kod „00" lub „FF" pojawia się po pomyślnym POST, kody „A0"–„A7" oznaczają etap inicjalizacji IDE, kod „00" przed A0 wskazuje brak inicjalizacji CPU lub RAM. Lista kodów POST jest w instrukcji płyty lub dostępna na stronie producenta.
LEDy diagnostyczne – Debug LED lub POST LED
Płyty główne bez wyświetlacza Q-Code często mają 4 diody LED oznaczone: BOOT, VGA, DRAM, CPU (ASUS POST_STATE_LED) lub podobnie. Świecąca dioda wskazuje, na którym etapie inicjalizacji POST się zatrzymał: CPU LED – problem z procesorem (nie zamontowany, uszkodzony, niekompatybilny BIOS), DRAM LED – problem z pamięcią RAM (nie zamontowana, niezgodna, błąd inicjalizacji), VGA LED – problem z kartą graficzną (brak zasilania, uszkodzona, nie wykryta), BOOT LED – problem z urządzeniem startowym (brak dysku, błędny boot order). Kolory diod: czerwona = błąd, biała = w trakcie inicjalizacji (na niektórych płytach).
Wbudowane testy i narzędzia UEFI
Nowoczesny UEFI zawiera często wbudowane narzędzia diagnostyczne: Memory Test – weryfikacja modułów RAM (prymitywny test, uzupełnienie bardziej kompleksowego MemTest86), HDD Test / NVMe Test – test SSD lub HDD przez SMART, Fan Speed Monitor – prędkości wentylatorów, temperatury, napięcia (zakładka Hardware Monitor lub H/W Monitor), Boot Diagnostics – lista wykrytych urządzeń startowych i informacja o przyczynie braku bootu. Na laptopach HP (F2 przy starcie), Dell (F12 → Diagnostics) i Lenovo dostępne są rozbudowane narzędzia diagnostyczne (HP PC Hardware Diagnostics, Dell SupportAssist, Lenovo Diagnostics) uruchamiane z UEFI przed startem systemu.
Gdy diagnoza BIOS nie wystarczy
BIOS/UEFI diagnozuje sprzęt, ale ma ograniczenia: nie wykryje problemów z oprogramowaniem systemu operacyjnego, nie identyfikuje wszystkich uszkodzeń fizycznych komponentów, nie diagnozuje problemów z zasilaniem na poziomie VRM lub zasilacza. W przypadku gdy BIOS nie wykazuje błędów, a komputer wciąż nie startuje lub jest niestabilny, konieczna jest profesjonalna diagnoza serwisowa z użyciem oscyloskopów, mierników i specjalistycznego sprzętu. Nasz serwis dysponuje pełnym wyposażeniem do diagnozy na poziomie komponentów płyty głównej.
